Cách đây hai năm, tôi ngồi với một cuốn sổ tay đầy ắp ý tưởng về một dòng sản phẩm chăm sóc da, nhưng hoàn toàn mù mờ về cách biến nó thành hiện thực. Tôi biết đến Mua hàng Alibaba như một kênh mua hàng, nhưng làm thế nào để họ sản xuất thứ tôi thiết kế, mang thương hiệu của tôi? Cho đến khi tôi vấp ngã với hai thuật ngữ tưởng chừng “cao siêu”: OEM và ODM. Hiểu được chúng, mọi cánh cửa mới thực sự mở ra.
Bài viết này là tất cả những gì tôi đã học được, được kể lại bằng ngôn ngữ của một người từng bối rối như bạn. Nếu bạn mơ ước có một sản phẩm mang tên mình, đây chính là tấm bản đồ đầu tiên.
OEM Và ODM: Đâu Phải Là “Ngôn Ngữ Của Sao Hỏa”
Hãy tưởng tượng bạn muốn mở một tiệm bánh.
- ODM (Original Design Manufacturing – Sản xuất thiết kế gốc): Bạn đến một tiệm bánh lớn. Họ đưa cho bạn một catalog hình ảnh bánh mì, bánh ngọt, bánh kem có sẵn. Bạn chỉ việc chọn một mẫu ưng ý, và yêu cầu họ nướng nó lên, đồng thời đóng gói với logo và tên tiệm của bạn. Bánh đó không phải do bạn nghĩ ra, nhưng giờ nó mang thương hiệu của bạn. Trên Alibaba, đây là những mẫu mã có sẵn mà nhà máy đã thiết kế và sản xuất, sẵn sàng cho bạn “khoác áo” thương hiệu riêng với MOQ (số lượng tối thiểu) thấp hơn. Phù hợp khi: Bạn mới bắt đầu, ngân sách hạn chế, muốn có sản phẩm nhanh và tận dụng thiết kế có sẵn.
- OEM (Original Equipment Manufacturing – Sản xuất thiết bị gốc): Bạn thuê một đầu bếp chuyên nghiệp. Bạn đưa cho họ công thức riêng (nguyên liệu, hương vị, kết cấu), bản vẽ chi tiết của chiếc bánh, thậm chí là yêu cầu về lò nướng. Đầu bếp (nhà máy) sẽ dựa hoàn toàn vào yêu cầu của bạn để tạo ra một chiếc bánh độc nhất. Bạn sở hữu công thức và thiết kế đó. Trên Alibaba, đây là dịch vụ sản xuất theo yêu cầu riêng biệt của bạn, từ công thức, bao bì đến thiết kế. Phù hợp khi: Bạn có ý tưởng độc đáo, muốn tạo sự khác biệt hoàn toàn, sẵn sàng đầu tư thời gian, chi phí cao hơn và thường yêu cầu MOQ lớn.
Nói đơn giản: ODM là bạn mua “cái có sẵn” và gắn tên mình vào. OEM là bạn thuê họ làm “theo ý mình” từ A-Z.
Hành Trình 5 Bước Đặt Sản Xuất Thương Hiệu Riêng Trên Alibaba
Dựa trên kinh nghiệm của tôi, đây là con đường an toàn nhất.
Bước 1: Tìm Đúng Đối Tác – Đừng Chỉ Tìm Sản Phẩm
Trên thanh tìm kiếm, hãy gõ “OEM service [tên ngành hàng]” hoặc “ODM factory”. Ví dụ: “OEM service cosmetic”, “ODM essential oil factory”.
- Ưu tiên nhà máy có chứng chỉ: Đối với mỹ phẩm, thực phẩm, tìm GMP, ISO, FDA. Đây là dấu hiệu của sự chuyên nghiệp và đạt chuẩn.
- Nhìn vào năng lực R&D: Trong phần “Company Profile”, xem họ có phòng nghiên cứu phát triển (R&D) không. Một nhà máy ODM/OEM tốt phải có đội ngũ hỗ trợ bạn cải tiến sản phẩm.
Bước 2: Giao Tiếp Bài Bản Ngay Từ Đầu
Đừng nhắn “Tôi muốn làm OEM”. Hãy soạn một tin nhắn chuyên nghiệp:
“Hello, we are [tên công ty/ thương hiệu của bạn] from Vietnam. We are looking for a reliable OEM/ODM partner for a [mô tả sản phẩm] project. Could you please let us know your MOQ, and if you can help with formula development & custom packaging? We are ready to start with a sample order.”
Việc này giúp họ biết bạn nghiêm túc.
Bước 3: Mẫu Thử (Sample) – Bước KHÔNG THỂ BỎ QUA
- Với ODM: Yêu cầu họ gửi mẫu của các sản phẩm có sẵn mà bạn thích để kiểm tra chất lượng thực tế.
- Với OEM: Bạn sẽ trải qua giai đoạn “gia công mẫu” (sampling). Bạn cung cấp brief ý tưởng -> Họ làm mẫu thử -> Bạn feedback -> Họ chỉnh sửa. Quá trình này có thể lặp lại 2-3 lần và mất phí, nhưng nó là bảo hiểm cho cả một dây chuyền sản xuất sau này.
Bước 4: Rõ Ràng Mọi Chi Tiết Trên Bảng Báo Giá (Quotation)
Khi nhận báo giá, đảm bảo nó bao gồm:
- Giá thành phẩm/đơn vị.
- Chi phí làm khuôn (mold fee) – nếu có (cho bao bì nhựa, tuýp đặc biệt).
- Chi phí thiết kế & phát triển (R&D fee).
- Chi phí mẫu thử (sample fee).
- Thời gian sản xuất.
- Điều khoản thanh toán (thường là 30-50% đặt cọc, số còn lại trước khi giao hàng).
Bước 5: Ký Kết & Giám Sát
Luôn có một Thỏa thuận bảo mật (NDA) và Hợp đồng sản xuất rõ ràng, quy định quyền sở hữu công thức, thiết kế. Nếu đơn hàng lớn, hãy cân nhắc thuê dịch vụ giám sát chất lượng bên thứ ba để kiểm tra hàng tại nhà máy trước khi xuất.
Một Sự Thật Cần Chấp Nhận Trước Khi Bắt Đầu
Làm OEM/ODM không hề rẻ và nhanh như mua hàng có sẵn. Nó là một cuộc đầu tư dài hơi về thời gian (3-6 tháng cho lần đầu), công sức và tài chính. Nhưng phần thưởng là bạn có một sản phẩm của riêng mình, tạo nên lợi thế cạnh tranh khó sao chép.
Hãy bắt đầu nhỏ thôi. Tìm một nhà máy ODM với MOQ thấp để thử nghiệm thị trường. Khi đã có chỗ đứng, hãy nâng cấp lên OEM để định hình thương hiệu rõ nét hơn. Hành trình này đòi hỏi sự kiên nhẫn, nhưng khi nhìn thấy sản phẩm mang tên mình được khách hàng đón nhận, mọi nỗ lực đều xứng đáng. Chúc bạn sớm biến ý tưởng thành hiện thực!
